ارتباط والدين با نوجوانان

    کاملاً روشن است که وقتی کودک شما به سنين نوجوانی می‌رسد، استقلال بيشتری طلب می‌کند. در اين زمان برقراری ارتباط با او مانند گذشته کار ساده‌ای نخواهد بود؛ بايد توجه داشته باشيد که در اين برهه از زمان ارتباط برقرار کردن با او از هر زمان ديگری مهم‌تر است. شايد تصور کنيد که او همچنان بايد پايبند خانه باشد، اما او در حال حاضر مشغول انجام فعاليت‌های جديد در مدرسه است. برای خود سرگرمی‌های جديدی درست می‌کند، و تمايل شديدی به پيوستن به فعاليت‌های اجتماعی بزرگ از خود نشان می‌دهد. در اين حالت وظيفه‌ی شما حمايت و پشتيبانی از اوست. در اين ميان محبت ورزيدن از اهميت ويژه‌ای برخودار است. اگر موفق شويد چنين ارتباطی را با او برقرار کنيد، يک حس اطمينان را در وجود او ايجاد می‌کنيد و فرزند شما اين اطمينان را پيدا می‌کند که می‌تواند پستی‌ها و بلندی‌های زندگی را در کنار شما و با پشتيبانی و حمايت شما طی کند

انتظارات صحيح

   شايـد در ابتدای دوره‌ی بلوغ، نوجـوان حس خوبی نسبت به توصيه‌هـای شما نداشته باشــد و احساس کند که نيازی به نصيحت‌هايتان ندارد. اين احتمال وجود دارد که حتی گاهی اوقات زمانيکه مسئله‌ی مهمی را به او گوشزد می‌کنيد، خوشش نيامده و ناراحت شود. در صورت بروز چنين شرايطی، او بيش از پيش به همکلاسی‌هايش اعتماد می‌کند و از شما تقاضای فضا و حريم خصوصی بيشتری می‌کند. به عنوان مثال ممکن است اين تمايل را پيدا کند که دربِ اتاقش بيش از هر زمان ديگری بسته باقی بماند. شايد قبول يک چنين تغييراتی برای شما کار آسانی نباشد و نتوانيد همه‌ی اين دگرگونی‌های رفتاری را سريعاً هضم کنيد، اما نگران نباشيد، انجام همه‌ی اين کار‌ها صرفاً نشانه‌ای از افزايش حس استقلال‌طلبی در فرزند شما است و کاملاً طبيعی است. شما هم بايد بندها را کمی آزادتر کنيد و به او فضای بيشتری برای رشد بدهيد. البته حتماً لازم نيست که به آن‌ها اجازه دهيد که به طور کامل از قيد و بند محدوديت‌ها آزاد شوند و يکمرتبه خود را رها شده تصور کنند. شما هنوز هم نقش تاثير‌گذاری در تعيين مسير زندگی آن‌ها داريد. فقط بايد اين مطلب را همواره در ذهن داشته باشيد که نوجوانِ نابالغِ شما بيشتر از روی کارهايی که شما انجام مي‌دهيد الگو برداری می‌کند تا از روی آموزش‌های مستقيمی که به او می‌دهيد.

  بنابراين هر زمان که تصميم به موعظه‌ی او می‌گيريد، سعی کنيد کارهايی که مَدِ نظرتان هست را به عينه در مقابل او انجام دهيد و سخنرانی را به زمان ديگری موکول نماييد. برای او الگو باشيد و زمانيکه انتظار داريد او کاری را انجام دهد، ابتدا خودتان آن کار را انجام دهيد. در حين گفتگو با او اصل احترام متقابل را رعايت کنيد، با او مهربان باشيد، آداب غذايی سالم را برايش روشن کنيد، و کارهای روزمره خانه را بدون گله و شکايت انجام دهيد تا او هم ياد بگيرد که بايد يک چنين برخوردی از خود نشان دهد. اگر برای او يک الگوی زنده و سالم باشيد، دختر يا پسر نونهال از شما تبعيت کرده و مطابق خواسته‌هايتان عمل خواهد کرد

.

برخورد صحيح

   انجام برخی از کارهای کوچک و ساده می‌توانند ارتباط عميقی ميان شما و فرزندتان ايجاد نمايند. در برنامه‌های روزانه‌ي خود زمان کوتاهی را به انجام برخی کارهای خاص اختصاص دهيد. کارهايی را انتخاب کنيد که می‌توانيد به کمک نوجوانتان انجام دهيد و به آن‌ها نشان دهيد که برايشان اهميت قائل هستيد.

چند نکته‌ی کاربردی

غذای خانوادگی

    شايـد غذا درست کردن کار آسانی نباشد، به ويژه پس از گذراندن يک روزِ بلندِ کاری. ولی صرف يک شام خانوادگی که در آن تک تک اعضای خانواده دور هم جمع شوند، ارزش زيادی دارد. بنابراين مانند تمام کارهای ديگری که در طول روز برای آن‌ها برنامه‌ريزی می‌کنيد، انجـام اين کار را نيـز در اولويت قـرار داده و ترتيب يک غذای خوشمـزه را بدهيـد، حتی اگر امکان غذا درست کردن را هم نداريد و از بيرون غذای آماده تهيه می‌کنيد، حداقل همه دور هم بنشينيد و آن را ميل کنيد. در حين صرف غذا، تلويزيون را خاموش کنيد و سعی کنيد تلفن‌ها را جواب ندهيد. اگر انجام روزانه‌ی اين کار امکان‌پذير نيست، سعی کنيد در طول هفته يکی دو مرتبه کل افراد خانواده را در کنار هم جمع کنيد. مي‌بايست انجام اين کار را جالب و جذاب جلوه دهيد و همه‌ی افراد را در آماده‌سازی و تميز کردن شريک کنيد. انجام کارهای مشترک می‌تواند نزديکی و اتصال بيشتری ميان افراد خانواده ايجاد کند و برقراری ارتباط را تسهيل نمايد. در اين حال همه‌ي افراد نسبت به يکديگر احساس مسئوليت پيدا می‌کنند و خود را در يک کار تيمی شريک احساس می کنند.

  وقت خواب و شب بخير: شايد ديگر لازم نباشد که فرزندتان را تا رختخواب بدرقه کنيد. البته فراموش نکنيد که خواب کافی در اين زمان از اهميت بالايی برخوردار است و به عنوان تضمين کننده‌ی رشد مناسب و سلامت جسمی نوجوان به شمار می‌رود. می‌توانيد پيش از خاموش کردن چراغ‌ها در کنار هم بنشينيد، کتاب بخوانيد، اتفاقات مهمی که در طول روز برايتان رخ داده را برای هم تعريف کنيــد، و در مورد برنامه‌هـايی که برای فردا در ذهن داريـد صحبت کنيـد. اگر احساس کرديد که نوجوان نسبت به اين مسئله حس خوبی ندارد، می توانيد کل کارهای ذکر شده را به يک بوسه‌ي قبل از خواب و شب‌بخير گفتن محدود کنيد. اگر باز هم از اين کار خوشش نمی‌آمد، فقط دستی به پشت او بکشيد و بگوييد: شب بخير.

صرف وقت روزمره در کنار يکديگر

   نقاط مشترکی را پيدا کنيد که به شما اجازه می دهد در کنار هم باشيد. می‌توانيد از او بخواهيد تا با شما برای يك قدم زدنِ ساده به پارک بيايد. در حين شستن ماشين، درست کردن شيرينی، اجاره‌ی فيلم، تماشای برنامه‌ی تلويزيونی مورد علاقه از او دعوت کنيد که در کنارتان قرار بگيرد. همه‌ی اين کارها فرصت‌هايی است که به شما اجازه می دهد از وجود يکديگر لذت ببريد. علاوه بر اين زمانيکه نوجوان در يک چنين موقعيت‌هايی قرار می‌گيرد، احساس آرامش بيشتری می‌کند و اين امر سبب می‌شود که چيزهايی را که در ذهن دارد راحت‌تر با شما در ميان بگذارد و اگر مشکلی برايش پيش آمده با اعتماد بيشتری در مورد آن با شما صحبت کند. دليلش هم اين است که وقتی شما مشغول انجام کاری هستيد، لازم نيست نوجوان با شما ارتباطِ چشمی برقرار کند و اين امر به نوبه‌ي خود سبب می شود که راحت‌تر حرف‌های دلش را با شما در ميان بگذارد.

  خلق لحظات خاص و فراموش نشدنی: اين رسم را در خانواده بوجود بياوريد که سالانه موقعيت‌های خاص خانوادگی را جشن بگيريد –البته بجز تعطيلات و تولدها- در اين زمان کليه‌ی افراد خانواده را در کنار هم جمع کنيد و سالگرد آن اتفاق بخصوص را جشن بگيريد. اين جشن می‌تواند به خاطر يک کارنامه‌ي درخشان يا بردن تيم فوتبال مدرسه باشد؛ به هر حال مسئله‌ای است که می‌تواند پيوند‌های عاطفی خانوادگی را محکم‌تر کند.

اظهار علاقه

   فکر نکنيد که نشان دادن و گفتن اين مطلب که به فرزند خود علاقمند هستد هيچ ارزشی برای او ندارد. انجام اين کار به فرزندتان اين اطمينان را می‌دهد که دوستش می‌داريد و از او مراقبت و محافظت می‌کنيد. البته بايد راه‌های درست نشان دادن علاقه را ياد بگيريد. اين بدان معناست که ممکن است دختر و يا پسر شما نسبت به ابراز علاقه‌ی شديد آن هم در جمع و به صورت عمومی حس مثبتی نداشته باشد. شايد دوست نداشته باشد که مانند گذشته او را بغل کنيد و يا ببوسيد اما شما نبايد اين مسائل را به خودتان بگيريد، چرا که مواردی نيست که نشأت گرفته از کاستی‌های فردی شما باشد، به هر حال اگر می‌خواهيد به اين شکل نسبت به او ابراز علاقه کنيد بهتر است اين کار را به زمانی موکول کنيد که دوستانش آن اطراف نباشند و برای ابراز علاقه در جمع راه‌های ديگری پيدا کنيد. يک لبخند و يا حتی دست تکان دادن می تواند با حفظ همه‌ی محدوديت‌های ذهنی نوجوان، عشق و علاقه‌ی شما را نسبت به او ثابت کند. توانايی‌های منحصر بفرد نوجوان را تشخيص دهيد و به آن‌ها ارزش دهيد. به عنوان مثال زمانيکه يک نقاشی زيبا می‌کشد بگوييد: “کارت عالی است، خيلی هنرمندی” يا “تو در تمرين فوتبال خوش درخشيدی، از ديدنت در بازی تيم لذت می‌بردم“

باقی ماندن در صحنه

   در روند رشد فرزندتان حضور پرشوری از خود نشان دهيد. با او همکاری و هماهنگی کنيد تا بتوانيد مدت زمان بيشتری در کنار هم بمانيد و پيوندهای عاطفی محکم‌تری ايجاد کنيد. لازم نيست حتماً مربی ورزش يا معلم رياضی باشيد تا بتوانيد با او ارتباط برقرار کنيد. شايد خود نوجوان هم ترجيح دهد که آموزش‌های تخصصی‌تر را از کسی به غير از شما ياد بگيرد. هر چند وقت يکبار می‌توانيد او را در انجام فعاليت‌های جانبی همراهی کنيد، اما بقيه‌ی زمان‌ها که او تنها به تمرين می‌رود از او بخواهيد در مورد تمريناتش با شما صحبت کند و با توجه کامل به حرف‌هايش گوش دهيد. بايد به او کمک کنيد تا در مورد ناراحتی‌ها و نااميدی‌هايش خيلی راحت با شما صحبت کند. در مورد کوچک‌ترين شکست‌هايی که در زندگی برايش اتفاق می‌افتد با او همدردی کنيد. حتی اگر احساس می‌کنيد مسئله‌ی مورد نظر هيچ ارزشی ندارد، نگرش و طرز برخورد شما نسبت به شکست‌ها سبب می‌شود که او راحت‌تر آن‌ها را بپذيرد و به اين ايدئولوژی برسد که شکست را بايد پذيرفت و با آن کنار آمد. اين امر جرأت تلاش دوباره را در وجود او زنده می‌کند.

خود را مشتاق نشان دهيد

  نسبت به ايده‌ها، احساسات و تجربياتی که نوجوان در زندگی بدست می‌آورد علاقه نشان دهيد و کنجکاوی کنيد. اگر شما به حرفی که او می‌زند گوش دهيد، بهتر می‌توانيد حمايت و هدايتی را که از شما طلب می‌کند، در اختيارش قرار دهيد. البته کليه اين امور را بايد بدون قضاوت‌های ناآگاهانه و هيچگونه جبهه‌گيری خاصی انجام دهيد. زمانيکه نوجوان با يک چنين واکنشی از جانب شما روبرو می‌شود، دفعه‌های بعدی که با مشکلی روبرو شد، خيلی راحت تر نزد شما می‌آيد و مشکلاتش را با شما در ميان می‌گذارد.

  عقيده نوجوان خود را بپذيريد و حتی اگر مخالف با نظر شما بود، تشويقشان کنيد. بايد عشق و محبت بدون قيد و شرط خود را ابراز کنيد، حتی وقتی بايد رفتارش را اصلاح کند و زندگی کردن با او دشوار باشد. استعداد و توانايی‌هايش را پررنگ و پر اهميت جلوه دهيد؛ برای بسياری از نوجوانان خانواده تنها مکانی است که آن‌ها می‌توانند شناخته شوند. در توجه کردن و تشويق نمودن بسيار بخشنده باشيد.